Nederlands
Taaldidactiek ontmoet de praktijk: Plastic Soup Foundation in de klas
Taalonderwijs werkt het best als het ergens over gaat. De SLO-karakteristiek stelt niet voor niets dat taalontwikkeling het meest gedijt in levensechte, betekenisvolle situaties. Met het lesmateriaal van de Plastic Soup Foundation haal je zo’n actueel en maatschappelijk thema direct je lokaal in.
De lessen van de Plastic Soup Foundation combineren inhoudelijke kennis (zoals milieubewustzijn en aardrijkskunde) met actieve taalverwerking. Leerlingen kijken en luisteren naar uiteenlopende mediabronnen en verwerken informatie uit verhalen, maar ook uit video’s en infographics. Ook worden ze uitgedaagd om hier samen over te praten en over te redeneren. Met de interactiviteit van LessonUp (zoals poll-vragen, open vragen, sleepvragen en woordwolken) activeer je ook iedere leerling tegelijk. Zo wordt taal een functioneel gereedschap om de wereld om hen heen te begrijpen en te bespreken.
Welke kerndoelen komen in deze lessen aan bod? Deze lessenreeks snijdt verschillende kerndoelen Nederlands aan. Hieronder vind je een helder overzicht van de kerndoelen die het duidelijkst bij onze lessen aansluiten en de argumentatie ervan (gebaseerd op de kerndoelen uit 2006).
Kerndoel 1: Informatie verwerven uit gesproken taal en gestructureerd weergeven
SLO-definitie: De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven.
Argumentatie: De reeks bevat korte documentaires, maar ook uitlegvideo’s. Leerlingen luisteren actief naar gesproken tekst om de kern op te pikken, die ze vervolgens moeten verwoorden of noteren.
Kerndoel 2: Zich uitdrukken bij het geven van informatie, uitleg en discussie
SLO-definitie: De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en vragen van informatie, het uitbrengen van verslag, het geven van uitleg, het instrueren en bij het discussiëren.
Argumentatie: Naast passief kijken en lezen nodigt de lesstructuur uit tot klassikale interactie, waarin leerlingen uitleg geven over hun eigen plasticgebruik of ideeën aandragen voor recycling.
Kerndoel 3: Informatie beoordelen en argumenteren
SLO-definitie: De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies en in een gesprek dat informatief of opiniërend van karakter is en leren met argumenten te reageren.
Argumentatie: Plasticvervuiling is een thema dat schreeuwt om meningsvorming en discussie. In de lessen worden leerlingen uitgedaagd om na te denken over oplossingen (zoals het verbieden van wegwerpplastic).
Kerndoel 4: Informatie achterhalen in instructieve en informatieve teksten/bronnen
SLO-definitie: De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten, waaronder schema’s, tabellen en digitale bronnen.
Argumentatie: De lessen van de Plastic Soup Foundation maken gebruik van gevarieerde, digitale bronnen: kortere verhalende teksten en infographics over de plastickringloop.
Kerndoel 6: Informatie en meningen ordenen bij studieteksten en digitale bronnen
SLO-definitie: De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het lezen van school- en studieteksten en andere instructieve teksten, bij systematisch geordende bronnen, waaronder digitale.
Argumentatie: Leerlingen moeten hoofdzaken van bijzaken scheiden wanneer ze leren over hoe plastic in de oceaan belandt. Ze ordenen informatie: van oorzaak naar gevolg.
Kerndoel 12: Woordenschatuitbreiding en strategieën voor onbekende woorden
SLO-definitie: De leerlingen verwerven een adequate woordenschat en strategieën voor het begrijpen van voor hen onbekende woorden. Onder «woordenschat» vallen ook begrippen die het leerlingen mogelijk maken over taal te denken en te spreken.
Argumentatie: Het thema zit vol specifieke vak- en taalbegrippen (zoals microplastics, afbreekbaar, recycling, ecosysteem). Door deze begrippen in een concrete context aan te bieden, bouwen leerlingen gericht aan hun netwerk van begrippen.
Oriëntatie op jezelf en de wereld
Samenhang in de klas: de wereld ontdekken zonder dat je programma overloopt
Als leraar ken je het vast: je lesrooster zit overvol, terwijl je toch wilt dat je leerlingen de wereld om hen heen begrijpen. Juist daar ligt de kracht van het leergebied Oriëntatie op jezelf en de wereld (OJW). Het draait vooral om nieuwsgierigheid en veel minder om het stampen van losse feitjes over geschiedenis of aardrijkskunde.
De lessen van de Plastic Soup Foundation laten goed zien wat een geïntegreerd OJW-thema is. Natuur & Techniek en Mens & Samenleving lopen vanzelf in elkaar over, en ook Ruimte komt aan bod.
Welke kerndoelen komen in de lessen aan bod? Hieronder zie je de belangrijkste OJW-kerndoelen die in deze lesreeks centraal staan.
Kerndoel 39 (Mens en Samenleving): Zorg dragen voor het milieu
SLO-definitie: De leerlingen leren met zorg om te gaan met het milieu.
Argumentatie: Dit is de absolute kern van het thema plasticsoep. Leerlingen ontdekken wat de impact is van menselijk afval op de natuur en hoe klein gedrag (zoals zwerfafval opruimen of minder wegwerpplastic gebruiken) een groot verschil maakt.
Kerndoel 40 (Natuur en Techniek): Planten, dieren en hun leefomgeving
SLO-definitie: De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende planten en dieren onderscheiden en benoemen en leren hoe ze functioneren in hun leefomgeving.
Argumentatie: Plastic soep bedreigt mariene leefomgevingen. Leerlingen leren hoe zeedieren (zoals schildpadden en vissen) plastic verwarren met voedsel en hoe dit het hele ecosysteem en de voedselketen verstoort.
Kerndoel 45 (Natuur en Techniek): Oplossingen voor technische problemen ontwerpen
SLO-definitie: De leerlingen leren oplossingen voor technische problemen te ontwerpen, deze uit te voeren en te evalueren.
Argumentatie: Naast de schaduwzijde nodigt het thema ook uit tot actie en innovatie. Leerlingen worden uitgedaagd om als een ‘wetenschapper’ mee te denken.
Kerndoel 49 (Ruimte): Mondiale ruimtelijke spreiding
SLO-definitie: De leerlingen leren over de mondiale ruimtelijke spreiding van bevolkingsconcentraties, van klimaten, energiebronnen en van natuurlandschappen zoals vulkanen, woestijnen, tropische regenwouden, hooggebergten en rivieren.
Argumentatie: Plastic soep stopt niet bij de landsgrens. Rivieren voeren afval uit grote steden af naar zeeën, waarna zeestromingen het verzamelen op specifieke plekken op de oceaan (de zogenaamde ‘garbage patches’).